آیا می دانید نسبت به نماز اهل خانه وظیفه دارید، قال الله تبارک و تعالی فی کتابه: وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَوةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا لَا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَقِبَةُ لِلتَّقْوَى‏ (آیه ۱۳۲ سوره مباركه طه) وخانواده ‏ات را به نماز فرمان ده و بر آن پایدار باش. ما از تو روزى نمى‏ خواهیم، (بلكه) ما تو را روزى مى‏ دهیم، و سرانجامِ (نیكو) براى (اهل) تقوا است.»

خوف فاطمه زهرا علیهاالسلام از خداوند :

خوف و خشیت فاطمه (س )

زمانى كه این آیه شریفه بر پیامبر (ص ) نازل شد:

«وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ، لَها سَبْعَهُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ» ؛ میعادگاه همه آنهاست ! هفت در دارد، و براى هر درى ، گروه معینى از آن ها تقسم شده اند! (1)

رسول خدا (ص ) با شنیدن این آیه به شدت گریه كرد؛ به گونه اى كه از گریه آن حضرت ، اصحاب نیز گریستند، هرچند كسى نمى دانست جبرئیل چه چیز بر او نازل كرده است و كسى نیز نمى توانست در آن حال با رسول خدا(ص ) سخن بگوید. چون پیامبر صلى الله علیه و آله از دیدن فاطمه (س ) خوشحال مى شد، برخى از اصحاب به سراغ آن حضرت رفتند (تا با آمدنش گریه رسول خدا صلى الله علیه و آله تمام شود) آن ها فاطمه (س ) را در حال آسیاب كردن جو یافتند كه مى فرمود: آن چه نزد خداست برتر و ماندگارتر است ؛ بر او سلام دادند و جریان گریه پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله را به عرض او رساندند.

حضرت زهرا(س ) به خدمت رسول خدا صلى الله علیه و آله رسید و گفت : پدر جان ! فدایت شوم ،چه چیز باعث گریه تو شده است ؟

رسول گرامى اسلام صلى الله علیه و آله آیاتى را كه جبرئیل علیه السلام بر وى نازل كرده بود، قرائت فرمود.

صدیقه طاهره (س ) چون آیات عذاب را شنید، با رو به زمین افتاد، در حالى كه زیر لب زمزمه مى كرد: واى ! واى بر كسى كه داخل آتش جهنم گردد.(2)

خوف در نماز

یكى از خصوصیات ویژه در نماز و عبادت حضرت فاطمه علیهاالسلام خوف و خشیت وى بوده است .

ابومحمد دیلمى در ارشاد القلوب روایتى را در این باره نقل نموده و گوید:

كانت فاطمة تنهج فى صلواتها من خوف الله ؛ (3)

و روایت شده كه حضرت فاطمه علیهاالسلام به هنگام نماز نفسش به شماره مى افتاد.

سبب این حالت كه در نماز و دعا براى فاطمه علیهاالسلام پیش مى آمد خوف و خشیت وى از حضرت بارى تعالى بوده است.

ممكن است پرسیده شود كه : خوف از چه چیزى ؟ مگر حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام ، معصوم نبوده و آیه تطهیر در شان او نازل نشده است ؟ پس كسى كه خداوند او را از معاصى و پلیدى ها تطهیر نموده گناهى از او صادر نمى شود، چرا باید خائف و ترسان باشد؟

در پاسخ گوییم : خوف اسباب متعدد دارد، گاهى به سبب گناه و سوء عمل است و این كه فردى مى داند در محضر كسى ایستاده كه او را به دلیل گناهش مجازات خواهد كرد و گاهى منشاء خوف ، اطلاع و یقین نسبت به نقص خود و كمال معبود است ، و ناقص وقتى خود را در محضر كامل بیند، البته نفسش به شماره مى افتد، رنگش متغیر مى شود و حتى غش به او دست مى دهد.

در روایتى آمده است : كان امیرالمومنین علیه السلام اذا اخذ بالوضوء یتغیر وجهه من خیفة الله ؛

على علیه السلام هرگاه وضو مى ساخت ، رنگ چهره اش از خوف الهى تغییر مى كرد.

و در روایت دیگرى آمده است :

امام حسن مجتبى علیه السلام هرگاه سجده شكر را به جاى مى آورد از خشیت و خوف مقام ربوبى حالت غش به او دست مى داد.

و در روایت دیگر، درباره امام حسن علیه السلام آمده است :

امام وقتى از وضو فارغ مى گردید، رنگ چهره اش تغییر مى كرد، هنگامى كه از وى درباره علت این حالت سوال كردند، فرمود:

حق آن است كه وقتى در برابر كسى چون (پروردگار عالمیان ) مى ایستیم رنگ از چهره ما پریده باشد.

و شبیه این روایات را درباره سایر امامان شیعه علیهم السلام و صدیقین نیز نقل نموده اند: در روایتى آمده است كه :

از امام سجاد علیه السلام پرسیدند: چرا وقتى براى وضو حاضر مى شوید رنگ چهره شما زرد مى گردد؟ فرمود: چه میدانید كه به حضور چه كسى مى روم !

بنابراین معلوم مى شود كه علت خوف و خشیت حضرت فاطمه علیهاالسلام معرفت تمام نسبت به خداوند متعال مى باشد.

حال اگر كسى بگوید: جایگاه خوف و خشیت در قلب است ؟ گوییم : امام مومنان على بن ابى طالب علیه السلام در این باره گوید: بنده خداوند طعم ایمان را وقتى مى چشد كه داراى خوف و رجا باشد و اگر خوف و رجاى او صحیح و كامل باشد، اثر آن ، در جسد و عمل مومن دیده مى شود. (4)

خشیت زهرا (س )

خشیت آن حالتى است كه عارض مى شود بر اولیاء خدا هنگامى كه نفس ایشان متوجه عظمت و جلالت و هیبت ذات احدیت مى شود، در آن وقت این حالت او را دست مى دهد كه مبادا حاجبى بین محبوبش پیدا بشود و این حالت حاصل نمى شود مگر از براى كسى كه مطلع بر عظمت كبریایى بوده باشد و لذت قرب را چشیده باشد، از این جهت خداى تعالى مى فرماید: انما یخشى الله من عباده العلماء. پس خشیت خوف خاصى است كه گاهى اطلاق خوف بر او مى شود.

پس باید دانست كه خوف فاطمه زهرا علیهاالسلام و سائر ائمه هدى علیهم السلام از این سنخ است نه آن كه به واسطه این است كه كوچكترین معصیتى از آن ها سرزده باشد، ترك اولى هم از آن ها سر نمى زند.

لقب تقیه  

شریف ترین لقب حضرت زهرا علیهاالسلام تقیه مى باشد، به معناى كسى كه از خدا بترسد و خدا را حاضر داند و از گناهان دورى و پرهیز كند. فاطمه زهرا علیهاالسلام عین و خود كلمه تقوى است و هیچ یك از زنان عالم همانند آن حضرت خوف و خشیت از خداوند را نداشت ، عارفین گفته اند: همه خیر دنیا و آخرت در یك كلمه جمع شده و آن كلمه تقوى مى باشد. (5)

نماز شب فاطمه زهرا علیهاالسلام

شب زنده دارى فاطمه

حسن مثنى ، حضرت امام حسن علیه السلام ، نزد عموى خویش ، حضرت امام حسین علیه السلام براى خواستگارى یكى از دخترانش (فاطمه یا سكینه ) آمد.

امام حسین علیه السلام به او فرمودند: فاطمه را براى تو اختیار مى كنم ، زیرا شباهت بیشترى به مادرم فاطمه ، دختر رسول خدا صلى الله علیه و آله دارد. او در دیانت ، تمام شب را بیدار بوده و روز را روزه مى گیرد و در شكل و جمال شبیه حورالعین است . و اما سكینه ، استغراق با خدا بر او غلبه داشته و شایسته نیست كه با مردى ازدواج كند. (6)

مواظبت بر نماز شب در كودكى

حضرت فاطمه علیهاالسلام انس با كسى نمى گرفت جز حضرت رسول صلى الله علیه و آله شب و روز خود را به مراحم آن بزرگوار مشغول مى نمود، حتى در روز روزها و قیام لیالى مراقبت و مواظبت فوق العاده مى كرد و بر عبادات و طاعات اقبال و اهتمام چنان مى نمود كه زنان زمانش ‍ متحیر بودند كه فاطمه با این كمى سن چگونه تحمل مشقت هاى زیاد صعبه كه خارج از عادت بشر است مى نماید.

تهجد زهرا (س )

جمیع بن عمیر از عمه اش روایت كرده كه گفت :

از عایشه پرسیدم : چه كسى نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله محبوب تر از همه بود؟

عایشه گفت : فاطمه .

گفتم : من درباره مردان سوال كردم .

گفت : شوهرش ، به خداوند سوگند، هیچ چیز مانع نمى شد از این كه در روزها روزه دار، و در شب ها متهجد باشد و چیزى را بگوید كه خداوند آن را دوست مى دارد و به آن راضى مى شود.

نماز در شب زفاف 

سوره الم سجده آیه 16 تتجافى جنوبهم عن المضاجع یدعون ربهم خوفا و طمعا و مما رزقنا هم ینفقون .

یعنى شبها هنگامى كه همه مردم در خواب خوشند از بستر خواب پهلو جدا نموده و بر پا براى عبادت ایستند و پروردگارشان را بخوانند و نماز كنند و از روى بیم از عذاب آخرت و امیدوارى به ثواب و تفضلات الهى در آن عالم و از آن چه ما به آن ها داده ایم از مال و سایر نعمت ها به دیگران بخشش بنمایند.

این آیه در شب زفاف فاطمه علیهاالسلام نازل گردید، حضرت امیر علیه السلام مى فرماید: در شف زفاف زمانى نگذشت كه فاطمه زهرا علیهاالسلام برخاست و چراغ را خاموش كرد از شدت حیا و حجاب ، اسماء گفت : چندان نور از جمال آن دو بزرگوار تابنده و درخشنده بود كه خانه روشن و منور گردید، حضرت امیر فرمود: در دفعه اول چون بر رخساره زهرا نظر انداختم ، هیبتى در دل من قرار گرفت كه گویى رسول خدا را دیدم و آن مخدره در حسن صورت و استقامت قامت و راه رفتن و سخن گفتن شبیه ترین مردم به پدر بزرگوارش بود، آن گاه اسماء گوید: حضرت امیر از فاطمه اذن خواسته تا به جهت اداى شكر نعمت پروردگار به نماز و ذكر و دعا مشغول شود، فاطمه زهرا اذن داد و خود نیز مشغول به نماز گردید و از براى احیاء آن شب آیه مذكور نازل گردید.

میراث حضرت زهرا(س )

حضرت زهرا علیهاالسلام شب ها را نماز مى خواند تا نزدیك طلوع آفتاب و دعا به مومنین و مومنان مى كرد ذریه او هم این میراث را داشته اند. (7)

طلب حاجت در نماز شب 

در روایتى آمده است : روزى حضرت زهرا علیهاالسلام از رسول خدا صلى الله علیه و آله تقاضاى انگشترى نمود، رسول خدا صلى الله علیه و آله این مربى بیدار و هشیار، براى آن كه به دخترش درس همیشگى بدهد، در جواب این در خواست عادى او فرمود: نمى خواهى تو را به بهتر از انگشتر راهنمایى كنم ؟ آن گاه ادامه داد: امشب پس از نماز شب خواسته ات را از خدا بخواه ، ان شاء الله به آن خواهى رسید.

زهرا علیهاالسلام نیز همان گونه كه پدر گفته بود، پس از نماز شب حاجتش ‍ را از خدا طلبید، به ناگاه هاتفى ندا سر داد: فاطمه آن چه از من خواستى اجابت شد، سجاده خود را كنار بزن.

زهرا علیهاالسلام در دم ، سجاده را كنار زد، انگشترى گرانبها از یاقوت یافت ؛ بسیار مسرور گشته و در حالى كه آن را به انگشت نموده بود خوابید. در رویا دید در بهشت است ، در مقابل سه قصر زیبا كه در بهشت مانندش را ندیده بود. پرسید: این قصرهاى بى نظیر از آن كیست؟

گفتند: از براى فاطمه دختر محمد صلى الله علیه و آله با خوشحالى داخل یكى از آن قصرها شد، در آنجا تختى را دید كه تنها سه پایه داشت . با تعجب پرسید: پس پایه دیگر تخت چه شده ؟

گفتند: صاحبش در دنیا از خداوند انگشترى تقاضا نموده ، از این رو یكى از این پایه ها به صورت انگشترى براى او درآمده است .

و این پایان خواب بود و شروع درسى بزرگتر براى زهرا علیهاالسلام از این رو صبح اول وقت خود را به پدررسانید و نگران و محزون خواب خود را تعریف كرد. رسول خدا صلى الله علیه و آله هوشیار و آگاه از قبل چنین صحنه اى را پیش بینى مى كرد و گویا منتظر دخترش بود، فرمود: دنیا براى شما نیست ، آن چه براى شماست سراى دیگر است ، و وعده گاه شما بهشت است ، دنیا فریبنده اى گذرا بیش نیست .

آن گاه رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: فاطمه جان ! انگشتر را در زیر سجاده بگذار.

او نیز همین كار را كرد و همین كه بر روى سجاده اش خوابش برد در رویا دید كه داخل همان قصر در بهشت شده ، اما این بار تخت چهارپایه دارد. در حیرت بود كه ندا رسید: صاحبش انگشترى را پس فرستاد و پایه هاى تختش هم كامل شد. زهرا از خوشحالى از خواب بیدار شد.(8)

در احوالات این بانوی بزرگ اسلام آورده اند:«كانت فاطمة علیها السّلام تنهج فی الصّلاة من خیفة الله تعالی[9].»، یعنی: فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ هنگام نماز از ترس خدا نفس نفس می زد. و نیز از وجود مبارك پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ درباره ایشان نقل شده است:«قال النبّی ـ صلّی الله علیه و آله ـ فی خبر طویل أخبر عما یقع من الظّلم علی اهل البیت علیهم السّلام، امّا ابنتی فاطمة فانّها سیّدة نساء العالمین من الاوّلین و الاخرین ـ الی ان قال ـ متی قامت فی محرابها بین یدی ربّها جلّ جلاله، زهر نورها لملائكة السّماء كما یزهر نور الكواكب لأهل الارض و یقول الله عزّوجلّ لملائكته: یا ملائكتی انظروا الی أمتی فاطمة سیّدة امائی قائمة بین یدی، ترتعد فرائصها من خیفتی، و قد اقبلت بقلبها علی عبادتی، اشهدكم انّی قد أمنت شیعتها من النّار[10].»، یعنی: وجود مبارك پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ در خبر طولانی كه در ضمن آن از ظلم و ستم به خاندان خود خبر می دادند، فرمودند: امّا دخترم فاطمه ـ سلام الله علیها ـ سیده و خانم زنان جهان از اولین تا آخرین آنها است، تا این كه فرمودند، هنگامی كه در محراب نمازش در مقابل پروردگارش می ایستد، نوری برای ملائكه های آسمان می درخشد، همان طوری كه نور ستارگان آسمان برای اهل زمین می درخشد و خداوند عزّوجلّ به ملائكه هایش می فرماید: ای ملائكه های من نگاه كنید، به كنیزم فاطمه(سلام الله علیها )، خانم كنیزان من، در حالی كه ایستاده است در مقابل من، بدنش از ترس من می لرزد، و با حضور قلب به عبادت كردن من روی آورده است، شما را شاهد می گیرم، كه من پیروان او را از آتش جهنّم در امان نگه می دارم
دعای حضرت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ در نماز:
ابن بابویه به سَنَد معتبر از حضرت امام حسن ـ علیه السّلام ـ روایت كرده است كه آن حضرت فرمود: كه در شب جمعه مادرم فاطمه ـ علیها السّلام ـ در محراب خود ایستاده و مشغول بندگی حق تعالی گردید، و پیوسته در ركوع و سجود و قیام و دعا بود، و تا صبح طالع شد، شنیدم كه پیوسته دعا می كرد، از برای مؤمنین و مؤمنات، و ایشان را نام می برد و دعا برای ایشان بسیار می كرد، و از برای خود دعایی نمی كرد، پس گفتم ای مادر چرا از برای خود دعا نكردی، چنان كه از برای دیگران كردی، فرمود:«یا بنیّ الجار ثم الدّار»، یعنی: ای پسر جان من، اوّل همسایه را باید رسید، و آخر خود را[11].

ادامه بحث

پی نوشت:
__________________________________

1- سوره حجر، آیات 43 و 44.
2- بحارالانوار، ج 43، ص 28.
3- ارشاد القلوب ، ج 1، ص 105.
4- زندگانى حضرت زهرا علیهاالسلام علامه مجلسى ، ص 933.
5- ریاحین الشریعة ، ج 1، ص 23.
6- فاطمه زهرا(س ) شادمانى دل پیامبر، ص 456.
7- ریاحین الشریعة ، ج 3، ص 61.
8- بحارالانوار، ج 43، ص 47
9 . بحارالانوار/ ج 70/ 400، المحجّة البیضاء/ ج 1/351.
10 . بحارالانوار/ ج 43/ 172، میزان الحكمة/ ج 5/382.




طبقه بندی: نماز و خانواده،  نماز و ابرار،  مناسبتها، 
برچسب ها: عبادت حضرت زهرا سلام الله علیها، تسبیحات فاطمه زهرا علیهاالسلام،
مطالب مرتبط: جایگاه حضرت فاطمه و مریم (علیهما السلام) آیات و روایات (قسمت اول)، جایگاه حضرت فاطمه و مریم (علیهما السلام) آیات و روایات (قسمت دوم)، جایگاه حضرت فاطمه و مریم (علیهما السلام) آیات و روایات (قسمت سوم)، نماز و عبادت حضرت فاطمه علیها السلام،
نوشته شده در تاریخ : چهارشنبه 14 فروردین 1392 | توسط : ابوالفضل حسن نژاد | نظرات()