آیا می دانید نسبت به نماز اهل خانه وظیفه دارید، قال الله تبارک و تعالی فی کتابه: وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَوةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا لَا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَقِبَةُ لِلتَّقْوَى‏ (آیه ۱۳۲ سوره مباركه طه) وخانواده ‏ات را به نماز فرمان ده و بر آن پایدار باش. ما از تو روزى نمى‏ خواهیم، (بلكه) ما تو را روزى مى‏ دهیم، و سرانجامِ (نیكو) براى (اهل) تقوا است.»



توصیه اهل البیت به نماز

وقتى آیه  وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَوةِ  نازل شد، رسول خدا صلى الله علیه و آله همواره تا هشت ماه به در خانه على علیه السلام مى آمد و مى فرمود: الصلوة رحمكم الله إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیراً؛

نماز، خدا رحمت تان كند، همانا خدا مى خواهد پلیدى را از شما اهل بیت دور نموده ، آن طور كه خود مى داند تطهیرتان كند. (1)

معنویت در خانه فاطمه (س )

زندگى فاطمه زهرا علیهاالسلام سراسر نور و پر از معنویت بود. او توانست در خانه كوچك و با تمام مشكلات به عرفان كامل برسد و به جایى رسید كه جبرئیل بر او نازل مى شد.

فاطمه عاشق عبادت بود، او در تسلیم و اطاعت و در استقبال در عبادت چنان به پیش رفت ، كه حتى بدن و سلامت خود را فراموش كرد.

امام باقر علیه السلام در شان عبادتشان فرمود: كانت تقوم حتى تورم قدماها. در عبادت چنان قیام و ایستادگى كرد كه پاهایش ورم كرده بود. و با این حال این عبادت را براى رشد مادى خود انجام نمى دهد.

روزى رسول خدا به او فرمود: دخترم از خدا چیزى بخواه كه جبرئیل از جانب خدا وعده اجابت داده است .

فاطمه علیهاالسلام عرض كرد: حاجتى جز توفیق در بندگى خدا ندارم و آرزویم این است كه ناظر جمال او باشم و به وجه كریمش نظاره كنم . و خود در مناجاتش مى فرمود: اسالك لذة النظر الى وجهك .

همسر او على علیه السلام و فرزندان او عاشق معبود بى همتا بودند.

خانه اى كه پر از نور نماز و قرآن و عبادت است ، آن خانه ارزشمند است .

حضرت على علیه السلام و فاطمه زهرا علیهاالسلام هر دو عاشقانه و خالصانه عبادت مى كردند. این طور نبود كه فقط على علیه السلام در نماز غرق شود و تیر را از پایش درآورند و متوجه نشود، بلكه فاطمه زهرا علیهاالسلام نیز همچنان در محراب عبادت مى ایستاد كه از شدت ترس ‍ نفسش به شماره مى افتاد.

امروز باید زن و شوهر اقتدا به این زوج ملكوتى بكنند، هر دو در نماز به معراج برسند، عرفان و معنویت و سیر و سلوك براى هر دو لازم است .

پس خانه اى كه این دو زوج گرامى با آن عظمتى كه هر كدام در نزد پروردگار دارند، معلوم است كه آن خانه چه ارزش و فضیلت معنوى را داراست . خانه اى كه فاطمه زهرا علیهاالسلام در آن سكونت داشت آن قدر داراى قداست و روحانیت و فضیلت هاى ربوبى بود كه علامه مجلسى از انس بن مالك ، و بریره نقل مى كند: هنگامى كه رسول خدا صلى الله علیه و آله این آیه را خواند:

فِى بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَیُذْكَرَ فِیهَا اسْمُهُ‏و یُسَبِّحُ لَهُ‏و فِیهَا بِالْغُدُوِّ وَالْأَصَالِ (2)

در خانه هایى (مانند معابد و مساجد و منازل انبیا و اولیا) خدا رخصت داده كه آن جا رفعت باید و در آن ذكر نام خدا شود و صبح و شام تسبیح و تنزیه ذات پاك او كنند.

مردى برخاست و سوال كرد: یا رسول الله ! این خانه ها كدامند؟

فرمود: خانه هاى انبیا، سپس ابوبكر برخاست و پرسید: اى رسول خدا! آیا این خانه (اشاره به خانه على و فاطمه نمود) نیز از همان خانه هاست ؟

فرمود: آرى و از برترین آنان است .

و ابن عباس گوید: در مسجد پیامبر بودیم كه قاریى آیه فى بیوت اذن الله ... را تلاوت كرد.

پرسیدم : اى رسول خدا! این خانه ها كدام خانه ها هستند؟

فرمود: خانه هاى انبیا و سپس به دست خویش به خانه فاطمه زهرا علیهاالسلام اشاره فرمود. (3)

عبادت در كودكى  

یكى از محورهاى اساسى كه حضرت زهرا علیهاالسلام بدان توجه و تاكید داشتند بعد پرستش و گرایش فرزندان به انجام تكلیف عبادى و الهى بود. آن حضرت شوق بندگى و خضوع در برابر معبود را از همان دوران كودكى در جان فرزندان خود تقویت نموده و آنان را چنان تربیت كرد كه بهترین كارها را عبادت خداوند دانسته و از آن بالاترین لذتها را مى بردند.

دخت گرامى رسول اكرم صلى الله علیه و آله بر این مطلب تاكید داشت كه بچه ها را از كوچكى به انجام عبادت فرا خواند و آنان را به خدا پیوند دهد و بذر محبت و ارتباط با معبود را دركام آنان بیفشاند تا انجام تكلیف براى آنان نه تنها رنج و مشقتى نداشته باشد بلكه با شوق و اشتیاق به استقبال آن بروند.

بر این اساس فاطمه علیهاالسلام فرزندان خود را حتى به شب زنده دارى عادت میدادند. البته او شیوه تربیت را به خوبى مى دانست و به گونه اى برخورد مى كرد كه در حد توان و استعداد فرزندان باشد.

كار منزل و عبادت   

حضرت فاطمه علیهاالسلام در خانه على علیه السلام بچه دارى مى كند و آب مى كشد و آسیاب مى نماید و غذا درست مى كند و زحمات زیادى را به تنهایى تحمل مى كند، ولى عبادت و شب زنده دارى و در محراب مخصوص خودش راز و نیاز و دعا براى مومنین و پیروزى اسلام و سرفرازى مسلمین را هم فراموش نمى كند، سرور زنان عالم با آن كه در منزل خسته و رنجور مى شود، ولى وقتى كه على علیه السلام به خانه مى آید، آن چنان چهره بشاش و شادابى دارد كه وقتى چشم مباركش به چهره زیبا و نورانى زهرا علیهاالسلام مى افتد همه خستگى و ناملایمات و رنج هاى او برطرف مى شود و مثل این كه على علیه السلام هیچ ناراحتى نداشته است . (4)

تشویق فرزندان به عبادت   

بسیار مى شد كه با مناجات ها و گریه هاى شبانه مادر، بچه ها از خواب بیدار مى شدند. امام حسن علیه السلام مى گوید: در یك شب جمعه دیدم مادر در محراب عبادت ایستاده و تا طلوع صبح در ركوع و سجده بود و همه را دعا مى كرد. گفتم : مادرم ! چرا براى خود چیزى نخواستى ؟

گفت : پسرجانم ! اول همسایه بعد خودت .

زهرا علیهاالسلام در هنگام غروب نمى گذاشت بچه ها بخوابند و اگر در خواب بودند آن ها را بیدار مى كرد كه آن وقت ، وقت استجابت دعاست . و همچنین در شب هاى قدر آن ها را با غذاى سبك دادن بیدار نگاه مى داشت .

او بچه ها را زیاد به یاد رسول الله صلى الله علیه و آله مى انداخت و به سفارش پدرش بچه ها را دسته گل مى دانست و آن ها را براى یاد گرفتن قرآن و دعا به نزدش مى فرستاد. (5)

بیدار كردن كودكان براى عبادت 

حضرت زهرا علیهاالسلام در شب بیست و سوم ماه مبارك رمضان كودكان خود را به بیدارى و نخفتن وادار مى كرد. ممكن است كسى تعجب كند كه او چگونه بچه ها را به این كار كه حتى براى اشخاص بزرگ هم زحمت دارد فرا مى خواند.

حضرت در روز بچه ها را مى خوابانید تا كاملا استراحت كنند و غذاى كمترى به آنان مى داد تا بدین گونه زمینه و موقعیت بهتر و مطلوب ترى از نظر جسمى و روحى براى شب زنده دارى داشته باشند. او به حدى در این كار جدى و قاطع بود كه نمى گذاشت احدى از اهل خانه خوابش ببرد و مى فرمود: محروم است كسى كه از بركات شب قدر محروم بماند.

گویا فاطمه علیهاالسلام مى خواهد از دوران كودكى در قلب پاك فرزندان خود جمال خدا را به تجلى ، و جان و زبانشان را به حلاوت و شیرینى عبادت آشنا كند و محبوب راستین را به آنان نشان دهد تا در جوانى جذب جلوه هاى دروغین نشود. این روش تربیتى فاطمه علیهاالسلام به عنوان یك سنت بسیار پسندیده و قابل اجرا در گفتار امامان معصوم علیهم السلام نیز به چشم مى خورد.

از جمله امام صادق علیه السلام فرمودند: زمانى كه كودك به سن شش ‍ سالگى رسید او را به نماز و چنان چه تحمل گرفتن روزه را داشت ، او را به انجام آن وادار نمایید.

ادامه بحث

پی نوشت:
______________________________

1- ترجمه تفسیر المیزان ، ج 14، ص 338 و 339.

2- سوره نور، آیه 35.

3- فاطمه در كلام اهل سنت ، ص 343.

4- فاطمه در كلام اهل سنت ، ص 347.

5- مسند احمد، ج 1، ص 236.





طبقه بندی: نماز و خانواده،  نماز و ابرار،  مناسبتها، 
برچسب ها: معنویت در خانه فاطمه (س )، عبادت در كودكى، توصیه اهل البیت به نماز، كار منزل و عبادت،
مطالب مرتبط: نماز و عبادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیه، نماز و عبادت فاطمه زهرا سلام الله علیها،
نوشته شده در تاریخ : چهارشنبه 13 اسفند 1393 | توسط : ابوالفضل حسن نژاد | نظرات()